Home / Bài Viết / Chăm sóc tinh thần người bệnh tiểu đường – Bài 95

Chăm sóc tinh thần người bệnh tiểu đường – Bài 95

Người ta vẫn thường nói “Tâm bệnh là căn bệnh khó chữa nhất”. Nhận được kết quả mắc bệnh tiểu đường hầu hết mọi người đều rất buồn vì kể từ đó, người ta như nhận một bản án chung thân với tiểu đường, mọi sinh hoạt đều bị ảnh hưởng và nỗi lo bị biến chứng cứ canh cánh bên lòng. Chính vì thế, việc chăm sóc tinh thần cho người bệnh tiểu đường là điều nên làm trước cả khi cung cấp thuốc điều trị tiểu đường.

tinh thần người bệnh tiểu đường
Tinh thần người bệnh tiểu đường.

1. Diễn biến tâm lý của người bệnh tiểu đường:

Chris Aster thuộc Hiệp hội Tiểu đường nước Anh cho biết “Nhiều người mắc bệnh tiểu đường đang phải chịu những gánh nặng về tâm lý. Để thúc đẩy hiệu quả việc chăm sóc bệnh tiểu đường, cần phải chăm sóc không chỉ cho cơ thể mà còn cả tinh thần. Cần phát triển một hệ thống chẩn đoán bệnh tiểu đường để có thể hỗ trợ về mặt tinh thần cho bệnh nhân tiểu đường”

Cuộc khảo sát trên hơn 9.000 bệnh nhân tiểu đường ở Anh năm 2017 với nội dung liên quan đến gánh nặng tâm lý của bệnh tiểu đường, kết quả đã được tóm tắt trong bản báo cáo “Tương lai của bệnh tiểu đường (The future of diabetes)” chỉ ra rằng: nhiều người mắc bệnh tiểu đường cảm thấy rằng bệnh tiểu đường có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tâm thần. Hai trong số ba người tham gia khảo sát (64%) trả lời rằng “Vì bệnh tiểu đường mà họ đôi khi hoặc thường xuyên cảm thấy chán nản”. Ngoài ra, cứ trong ba người thì có một người (33%) cảm thấy “Bản thân phải thay đổi cách sống do bệnh tiểu đường nên dẫn đến gây bất tiện cho gia đình”.

Hiệp hội Tiểu đường Anh đã nêu ra trong tuyên bố “Hơn 4 bệnh nhân trong 10 bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường đã trải qua các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo lắng và đau khổ liên quan đến bệnh tiểu đường. Có một báo cáo đã nêu ra rằng 42% bệnh nhân tiểu đường tuýp 1, 36% bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 đang trải qua tình trạng trầm uất liên quan đến bệnh tiểu đường. Nếu bệnh nhân tiểu đường không thể duy trì tình trạng tốt về sức khỏe tâm thần thì chất lượng cuộc sống (QOL) sẽ giảm đáng kể”.

Tâm lý người bệnh tiểu đường tại Việt Nam cũng chịu nhiều nặng nề như vậy. Khi biết mình bị tiểu đường, người bệnh khó có thể chấp nhận được thực trạng của mình. Họ sẽ suy sụp và day dứt với những câu hỏi quay quắt trong tâm trí “tại sao mình bị tiểu đường chứ?”, “sao số phận của mình lại cay nghiệt vậy chứ?”, “bác sĩ có chuẩn đoán nhầm không?”,.. Cảm giác đau khổ khi phải kiềm chế nhu cầu bản thân làm giảm chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó, bệnh nhân bị ràng buộc bởi thuốc điều trị, phải thường xuyên đến bệnh viện thăm khám bệnh, đối diện với hiện tượng đường huyết lên xuống thất thường, cơ thể thiếu năng lượng gây mệt mỏi,… Việc điều trị với một liệu trình nghiêm khắc này có thể gây xáo trộn đời sống hằng ngày làm cho bệnh nhân càng khó chấp nhận thực trạng, cộng với tâm lý lo lắng đã gây stress đối với không ít bệnh nhân. Stress càng làm cho tiến trình điều trị tiểu đường trở nên khó khăn hơn:

– Khi cơ thể và tâm trí luôn căng thẳng, các hormon làm tăng lượng đường trong máu được sinh ra, cộng với tính kháng insulin được đẩy mạnh (có nghĩa là insulin càng ngày càng khó chuyển hóa đường trong máu thành năng lượng cho tế bào trong cơ thể), từ đó mà đường huyết ngày càng tăng cao đến mức khó kiểm soát.

– Khi căng thẳng, một số người có nhu cầu ăn nhiều hơn, carb được cung cấp cho cơ thể dễ dàng vượt quá mức cần thiết và lượng đường từ thức ăn sẽ tồn trong máu nhiều hơn, đẩy nhanh quá trình dẫn đến các biến chứng do tiểu đường.

– Thay đổi về lối sống dẫn đến cảm nhận về chất lượng cuộc sống của người bệnh tiểu đường giảm xuống trầm trọng. Cảm giác chán nản đeo bám, stress kéo dài, cơ thể và tâm trí kiệt quệ sẽ dẫn đến trầm cảm. Trầm cảm nơi người bình thường đã nguy hiểm và khó điều trị, trầm cảm nơi người tiểu đường càng khó điều trị và nguy hiểm hơn vì nguy cơ dẫn đến các biến chứng do tiểu đường ở mức cực cao khi người bệnh bị trầm cảm. Có nghiên cứu đo lường khoảng 20 đến 30% người bệnh tiểu đường sa vào trầm cảm. Trầm cảm ảnh hưởng đến sự tiết hormon và sự cân bằng của các dây thần kinh tự trị, thường được gọi là “rối loạn thần kinh tự trị”. Người bệnh trở nên chậm chạp, hoang tưởng, càng khó hòa hợp với những người chung quanh. Thường thì ít ai hiểu được trạng thái của người trầm cảm, nên hay nhìn họ như những người lười biếng và dở hơi. Điều này càng làm cho người bệnh cảm thấy cô độc và càng chán nản, ý chí chiến đấu với bệnh tật không còn nữa, đẩy người bệnh đi đến kết cục không mong đợi trong thời gian ngắn.

2. Cách chăm sóc tinh thần cho người bệnh tiểu đường:

Đa số người bệnh tiểu đường không phải nằm viện, tuy căn bệnh vẫn đeo bám và xen vào trong bất kỳ sinh hoạt nào của người bị đái tháo đường. Như đã phân tích ở trên, việc giữ cân bằng trạng thái tinh thần trong hoàn cảnh bệnh không dễ dàng gì. Hơn ai hết, người bệnh tiểu đường cần có người thấu hiểu, động viên và giúp họ sống chung hòa bình cùng căn bệnh quái ác này.

Trước tiên, ta cần giúp người bệnh chấp nhận thực trạng mới của mình. Việc giữ một tinh thần lạc quan và bình thường hóa mọi sinh hoạt của người bệnh là rất cần thiết. Trong cuộc sống, ai cũng có những vấn đề của riêng họ. Bệnh tiểu đường cũng chỉ là một vấn đề mà người bệnh cần giải quyết bằng cách thay đổi cho phù hợp mà thôi. Khẳng định với họ vẫn có thể sống chung với bệnh tiểu đường trong hạnh phúc với tinh thần lạc quan và giúp họ hướng đến những mục tiêu cao cả hơn cần theo đuổi. Tuy nhiên, mọi việc nên nương theo tâm lý bệnh nhân, không nên khiên cưỡng sẽ dễ dẫn đến phản ứng ngược. Khi nhìn thấy bệnh nhân có tình trạng chán nản, khó khăn, nhiều người thân thường có xu hướng động viên rằng “Cố gắng lên!”, tuy nhiên họ không biết rằng việc cố quá sức cũng là nguyên nhân dẫn đến trầm cảm. Bởi vì dù bản thân bệnh nhân muốn làm tốt nhất nhưng hiện tại lại không thể làm được, sự khuyến khích sẽ tạo thêm gánh nặng cho họ. Việc khuyến khích bệnh nhân đi ra ngoài để thay đổi tâm trạng hoặc lặp lại việc hỏi nguyên nhân sự lo lắng của bệnh nhân khi họ chưa sẵn sàng để nói chuyện với người khác sẽ khiến cho bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi hơn. Điều cần thiết là dành nhiều thời gian bên cạnh bệnh nhân với một khoảng cách hợp lý: dù bệnh nhân đang làm một công việc không cần phải nói chuyện nhiều nhưng nếu có sự chia sẻ, trò chuyện từ những người gần gũi trong cùng một không gian, sẽ cảm thấy an tâm hơn. Nếu bệnh nhân bắt đầu nói về vấn đề nào đó, hãy cố gắng lắng nghe từ đầu cho đến khi kết thúc câu chuyện.

Khuyến khích bệnh nhân viết nhật ký cũng là một cách để giải tỏa tâm lý nặng nề. Khi viết ra, người bệnh tiểu đường có thời gian để bình tĩnh nhìn nhận lại sự việc một cách toàn diện hơn, từ đó có thể đối diện với bệnh tiểu đường dễ dàng hơn.

Tìm một cộng đồng những người bệnh tiểu đường có tinh thần tích cực để họ tham gia cùng. Người bệnh sẽ tìm được tiếng nói chung và dễ dàng cân bằng cuộc sống mình hơn. Qua đây, họ sẽ thấy vẫn còn có nhiều phương pháp điều trị bệnh tiểu đường rất tốt. Nhiều người bệnh tiểu đường cũng đã sống thọ như người bình thường nhờ thay đổi lối sống tích cực: vận động phù hợp, dinh dưỡng hợp lý và đặc biệt là giữ cho tinh thần luôn lạc quan.

Tóm lại, chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người tiểu đường giữ một vai trò rất quan trọng. Hầu hết người bệnh tiểu đường cần hỗ trợ chăm sóc tinh thần mình rất nhiều. Hiện nay đội ngũ y bác sĩ điều trị bệnh tiểu đường chưa thể đảm đương vai trò này. Vì vậy, hơn ai hết, người thân của bệnh nhân đái tháo đường nên quan tâm sâu sắc, có hiểu biết tốt về bệnh tiểu đường, để cùng song hành với người bệnh, đảm bảo chất lượng cuộc sống cho cả nhà.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Liên Hệ Ngay